Enigma, het eeuwige raadsel, het geloof?

Kun je een naam geven met het doel een besef op te roepen, een bewustzijnstoestand te doen beleven die onmogelijk bij onze werkelijkheid kan horen? Het is het reële streven van elke religie. Bovendien is het een nog nimmer werkelijk geslaagde poging tot het sociaal en geestelijk samenbinden van mensen, een poging die zich ongegeneerd bedient van het enigma, het raadsel waarin je wordt aangemoedigd waarheidszin en zingeving te putten uit het geloven in – en bewust afzien van iets waarin wij in ons dagelijks leven alle waarheid en werkelijkheid plaatsen: het bewijs. Ja,’ zegt men dan, ‘dat is het mysterie waarin wij geloven. Wij geloven in een oordelende doch genadige en vergevingsgezinde schepper en toezichthouder. Niet alleen op ons leven, maar op alle leven op Aarde. Wij geloven dat er zin en rechtvaardiging is voor alles wat wij beseffen niet te kunnen begrijpen en dat noemen wij… nee dat is God voor ons.

Dat overigens aangeleerde en eeuwenlang overgedragen besef van onbegrijpelijke, doch als onbetwijfelbaar beleefde realiteit bindt ons ook al eeuwen samen in groepen waarbinnen het besef van dit onvermijdelijk doch reële enigma op identieke wijze wordt benoemd en waarbij juist die wijze waarop de beleving onderling wordt benoemd en bevestigd hechte zekerheid in de zin van het leven betekent.

Zo hecht is het door deze enigmatische gezamenlijke zekerheidsbeleving dat men groepen mensen die op identieke wijze doch inhoudelijk of vaak zelfs slechts semantisch van als anders beleefde opvattingen blijk geven als vijanden van de waarheid ziet. De eeuwenlange strijd tussen geïnstitutionaliseerde religies laat dat duidelijk zien. Zo groot blijkt de door velen beleefde behoefte het onbegrijpelijke, enigmatische als enige en eeuwige waarheid bevestigd te zien.

Zijn dan al die gelovige mensen misleid, omdat ze onbewijsbare dingen aannemen. Als we objectief kijken naar de vele verschillende overtuigingen die, althans in mijn geest, een enorme warboel aan twijfels oproepen, nou ja enerzijds dan. Anderzijds weten we natuurlijk zeker dat van alles dat niet kan worden bewezen ook niet kan worden bewezen dat het niet waar is. Nu, dit laatste is natuurlijk wel het zwakste argument om het onderwerp serieus te nemen. Ik zal derhalve met iets beters moeten komen en dat is er ook. Een heel belangrijk argument is te vinden in de vrees en onzekerheid als het gaat om de dood die bij de meeste mensen lijkt te heersen. Het onbegrijpelijke onbekende moment dat we niet langer een menselijk lichaam zijn, dat moment roept in heel veel mensen vragen op die antwoorden behoeven.

In onze wereld – ik kan het niet anders duiden – heeft dit veelvuldig geleid tot groepsvorming met duidelijke leiding. Hier hebben we natuurlijk absoluut te maken met een commerciële component. Mensen sluiten zich aan, zijn lid van geloofsgemeenschappen kerkgenootschappen die weer geleid worden door professionele leiders die zonder uitzondering de boodschap uitdragen dat de wereld paradijselijk zou zijn als iedereen tot hun genootschap zou behoren. Op deze wijze zijn door de eeuwen heen sterke economische wereldbewegingen ontstaan, waarvan we in heel veel landen ook de politieke representaties zich zien manifesteren.

Filosofisch als mijn lezers natuurlijk zijn kan er meewarig met het hoofd worden geschud in de duidelijke overtuiging dat het toch weer allemaal om geld en macht gaat. Dat komt echter doordat de oorspronkelijke behoefte aan begrip en zekerheid over wat niet meer dit leven is overal langzamerhand vervallen is tot een soort gezamenlijke façade onder het motto: dit is mij allemaal persoonlijk veel te ingewikkeld om zelf antwoorden op te vinden en daarom heb ik me aangesloten bij een groep waar we allemaal dezelfde ideeën over dit onderwerp hebben. Dan hebben we in ieder geval het gevoel dat een aantal belangrijke levensvragen in ons leven zijn opgelost en dat we ons daarover in elk geval niet al te veel zorgen behoeven te maken.

De maatschappelijke vormgeving zal veel mensen die zich in de eerste plaats veilig willen voelen binnen een groep gelijkgestemden tevreden stellen en geen uitdaging vormen om naar de diepste bron van het verschijnsel te zoeken.

Is die diepste bron er dan? Veel mensen beseffen het zonder er dieper op in te gaan. Probleem is natuurlijk dat we nagenoeg alles in het leven kunnen benoemen, er een naam aan geven dus. Niet alleen in de wetenschap, maar ook in het gewone dagelijkse leven heeft alles een naam en is ergens oorzaak of gevolg van. Maar dingen buiten ons leven zijn zo moeilijk te benoemen. Vragen als: je leeft niet meer; is er dan nog iets en als dat zo is wat dan, hoe voelt dat, hoe ziet het eruit.

Steeds vaker vernemen we tegenwoordig de belevenissen van mensen met zogenaamde “bijna dood” ervaringen. Je kunt ze gemakkelijk vinden op media als YouTube. Bijna altijd hebben we dan te maken prachtig helder licht en warmte en vaak ook de beschrijving van een toestand waar men eigenlijk niet meer weg wil. Als regel laten dat soort ervaringen intense herinneringen na en vormen vaak ook de bron van een geheel nieuwe zingeving in het leven van mensen die een dergelijke ervaring hebben gehad. Als je het geluk hebt gehad een dergelijke bijna dood ervaring te mogen beleven en daarna gezond en wel voort te leven, dan zul je waarschijnlijk voor de rest van je huidige Aardse bestaan rondlopen met het besef dat doodgaan niet iets is om bang voor te zijn, integendeel.

Dan is er ook nog het mysterieuze onderwerp ‘reïncarnatie’ dat letterlijk betekent opnieuw vlees worden, opnieuw geboren worden dus eigenlijk. De Duitse psychiater Thorwald Dethlefsen schreef daarover in de vorige eeuw een boek onder de titel: Terug Naar Vorige Levens. Deze dokter had iets gedaan wat nog niemand voor hem gedaan had. Niet heel bijzonder was dat hij mensen onder hypnose door middel van suggesties terug liet gaan naar hun geboorte en dan verder terug. Iedereen zou op het eerste gezicht opmerken dat er daarvoor niets was, om de simpele reden dat wij er toen nog niet waren, maar deze psychiater deed het heel slim. Hij gaf bijvoorbeeld suggesties dat je nog in het moederlichaam zat en dan stelde hij met allerlei fantasie suggesties voor dat je terug zou kijken, Hij liet je bijvoorbeeld in gedachten in een lift naar beneden gaan of hij liet je in gedachten achteruit rijden of varen. Hij maakte aan zijn proefpersonen van meet af aan duidelijk dat ze geen enkele werkelijkheidswaarde moesten toekennen aan wat ze zagen, hoorden of voelden, maar dat het pure fantasie was wat de proefpersonen meemaakten. Op die manier voelden de mensen zich onder hypnose volkomen vrij om te zeggen wat ze beleefden. Dethlefsen schreef alles nauwkeurig op. Vaak vertelden mensen in hun trance hoe ze heetten en waar ze leefden en wanneer ze geboren waren, in hun fantasie dan natuurlijk. Dethlefsen nam echter de moeite om feiten die zijn proefpersonen onder hypnose noemden na te trekken in bijvoorbeeld de burgerlijke stand als dat mogelijk was. Op die manier kwam hij erachter dat sommige van zijn proefpersonen volkomen onbekende mensen uit het verleden tot in detail beschreven. Dit materiaal vormde de basis van het bovengenoemde boek, waarin Thorwald Dethlefsen als eerste de belevenissen van mensen in vorige levens beschrijft, levens die bewijsbaar echt waren van mensen die op geen enkele manier uit de geschiedenis, anders dan de gegevens uit de burgerlijke stand bekend konden zijn en waarvan de betreffende proefpersoon op geen enkele manier kennis had kunnen nemen. Kortom het was heel redelijk aan te nemen dat deze proefpersonen flarden uit hun eigen eerdere levens beleefden.

Overigens moet worden opgemerkt dat de idee dat wij steeds opnieuw geboren worden vroeger over het algemeen door de meeste mensen aangenomen werd. Het is eigenlijk het Christendom geweest dat de reïncarnatie gedachte, de zekerheid dus dat we telkens weer in een andere vorm opnieuw leven zoveel mogelijk heeft vernietigd en niet zonder reden. Het Christendom belooft immers de eeuwige hemel na het brave en oppassende leven volgens de regels van de leer. Daarbij kun je natuurlijk geen reïncarnatie hebben, want dan valt de hele belofte van de hemel en het eeuwige gelukzalige leven in Gods aanwezigheid in duigen. Nee, met de reïncarnatieleer raken de Christelijke kerken hun betalende klanten kwijt en ik heb ooit een dominee die anderhalf jaar in de Verenigde Staten had gewerkt horen zeggen dat Godsdienst natuurlijk in de eerste plaats handel is. Ja, windhandel denk ik dan, want het product, het eeuwige leven in de hemel, kent geen garantiebewijzen.

Toch geloven mensen hier heel sterk in en niet zonder grond. Alleen is die grond een andere dan zij vermoeden. Zonder die grond zou echter nooit iemand religieus zijn. Er moet iets zijn dat we niet of niet goed begrijpen, maar waarvan we toch tegen ons gewone verstand in begrijpen dat het er moet zijn.

Omdat ik niet gebruik kan maken van bestaande dingen betreffende ons wezen als we geen lichaam hebben bedacht ik ooit een vergelijking. Elke vergelijking gaat mank, ik weet het, maar ik probeer het toch, omdat ik dingen verklaren met behulp van vergelijkingen vaak heel aantrekkelijk vind.

Nu dan. Stel je eens voor een video opname. Die opname staat op een medium dat we nog nooit hebben gezien. Het medium kan afspelen en opnemen, soms zelfs tegelijkertijd. Nou mooi, dat medium ben jij. Je merkt daar echter pas iets van als het wordt afgespeeld (dan wordt je bij voorbeeld geboren en begin je je in te leven in deze nieuwe film die zo echt lijkt dat je denkt dat het je echte leven is, want je voelt, ziet, hoort, proeft en beleeft alles. Dat medium lijkt wel een geheimzinnig neurologisch netwerk dat zich buiten de tijd en materie bevind. Tja, die film kan natuurlijk net zo goed een droom zijn. Jij merkt het verschil niet.

Ach, ik schreef het al elke vergelijking gaat mank, zeker als het over dingen gaat die niet van onze werkelijkheid zijn.

Weet je wat, ik doe nog een vergelijking om op te kauwen. Stel, je krijgt een idee. Weet jij dan hoe groot dat is, dat is dus de vraag: hoe groot is een idee? Of, nou ja, nog eentje dan. Heb jij enig idee hoelang het moment “nu” duurt? Ja precies, oneindig kort. Toch beleef je het volledig.

Ik strooi wat onzekerheden. Dat doe ik expres omdat zekerheden naar mijn mening niet alleen strontvervelend, maar ook bedrog zijn. Vraag het maar aan de verzekeraars, die weten het wel.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.