Glaucoom

Heb ik dat nu alleen of hebben meer mensen dat, vraag ik me af. Voor mij hebben woorden niet alleen een officiële betekenis, maar los van de betekenis roepen ze bij mij ook heel vaak een soort gevoel op. Neem nou bijvoorbeeld eens een woord als hijskraan. Ik heb dus werkelijk geen idee hoe jij dat ervaart, maar bij kraan moet er bij mij iets stromen. Beetje flauw misschien, maar voor mij is een hijskraan een kraan waar heel veel bier uit komt. Ik weet heus wel dat woorden meerdere betekenissen kunnen hebben, homoniemen heet dat taalkundig verschijnsel, maar echt logisch heb ik het nooit gevonden. Soms raak je bij het horen of lezen van een woord ook het spoor bijster. Neem het woord “metronoom”.  Heeft helemaal niets met de metro te maken, moest ook eigenlijk helemaal niet zo heten, maar is zo genoemd omdat het lekker uitspreekt. Dat zie je vaak hoor, dat woorden ontstaan op een manier dat ze lekker gemakkelijk uitgesproken kunnen worden. Die metronoom is een ding dat de speelsnelheid van de muziek tikt, het metrum heet dat. Dat ding moet dus eigenlijk gewoon een metrumtikker heten, want zeg nou zelf, als we het een metrumnoom noemen, dan zitten we nog met het probleem dat iedereen begint te vragen wat nou eigenlijk een noom is. Ik weet het niet, ik heb er nog nooit een in handen gehad. Als je ‘noom’ op internet zoekt, dan blijken de afzonderlijke letters samen soms een afkorting te zijn voor organisaties. Een losse noom is gewoon helemaal niks. Ik zou er bijvoorbeeld totaal geen moeite mee hebben als een metronoom in het vervolg een ritmetikker genoemd werd. Dan weet iedereen in elk geval wat het ding doet. Ook is het zo, volgens mij dan, dat het gebruiken van woorden die, zoals in dit geval afgeleid zijn uit het latijn, de afstand tussen mensen vergroot. Je hebt namelijk de mensen die de meeste uit het latijn afgeleide woorden wel kennen en je hebt de mensen die er nooit van gehoord hebben. Die eerste groep mensen, die al die woorden wel kent, die praat doorgaans op een manier met elkaar die voor die andere mensen tamelijk onbegrijpelijk is. Natuurlijk snappen ze vaak best een aantal van de woorden die worden gezegd, maar door al die onbegrepen uit het latijn afgeleide woorden begrijpen ze toch vaak niet waarover gesproken wordt.

Het ingewikkeld gebruik van onze taal schept afstand tussen mensen en ik heb zelf nooit gemerkt – dat kan aan mij liggen hoor – dat de samenleving daar nou echt van opknapt.

Ja, ik vermoed dat ik weet wat je zeggen wilt, namelijk dat het internationale verkeer in handel, maar zeker ook in wetenschap volstrekt onmogelijk zou zijn als er geen overeenstemming zou zijn over de namen van allerlei begrippen. Absoluut waar maar tussen de dagelijkse koetjes en kalfjes zijn ze meestal niet nodig.

Tegenwoordig heb ik – en waarschijnlijk al een hele tijd – glaucoom in mijn rechteroog. Nou moet je weten dat waar ik vandaan kom, de kop van Noord – Holland, het woord glauwen een heel aparte betekenis heeft. Daar, vermoedelijk in het West-Fries, betekent het namelijk suffig en wezenloos voor je uit staren. Zeg maar, zoals we heel vroeger naar de televisie keken tot het beeld niet meer bewoog. Dat is voor mij glauwen. De enige overeenkomst tussen dat werkwoord, glauwen en glaucoom is dat het opmerken van wat er te zien valt steeds minder wordt. Als je er namelijk niets aan doet wordt een glaucoomoog langzaam blind. Natuurlijk heb ik er wel wat aan laten doen, waarvan ik je de details zal besparen want daar gaat het hier niet om. Wat ik eigenlijk wil zeggen is dat het woord glaucoom bij mij in eerste instantie een gevoel van luie suffige wezenloosheid oproept. Maar dat moet helemaal niet. Als je ermee opgezadeld bent moet je opschieten, hulp zoeken, ingrijpen. Niks suffig en wezenloos voor je uit staren. Opschieten!

2 gedachten over “Glaucoom

  1. mooi stukje over woorden. Zo vind ik achternamen van mensen en hun beroepen ook heel leuk. Wat denk je van Sylvia Houtzager als violiste van Focus? Of in Belgie Mevr. Vuilsteke als verpleegkundige. In Huizen waren we bij tandarts Boor.

  2. Hallo Marianne,
    Ja, dat met die achternamen is helemaal een onuitputtelijk bron van vermaak. Ik heb me eens laten vertellen dat ten tijde van Napoleon mensen achternamen moesten kiezen, wat daarvoor eigenlijk alleen opgeld deed bij de adel en de voorname families. Er waren veel mensen – waarschijnlijk enigszins dronken mannen – die het allemaal maar onzin vonden. Zo werd hun nageslacht opgezadeld met achternamen als: Gladpootjes, Boertjes, Poepjes, Naaktgeboren en noem maar op. Dat een bakker Bakker heet of Bruinsma en een bouwvakker Timmerman of Metselaar, de zeeman Matroos enzovoorts valt te begrijpen. Wat ik echter vaak leuk vind is spellen met woorden door ze in een ander licht te zetten, zoals ik bij de hijskraan deed.
    Peter

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.