Het begrijpelijke onbegrijpeljke van religie

eEen praktisch onontwarbare kluwen van narigheid is over de samenleving die we ‘de mensheid’ noemen uitgerold, zou ik bijna zeggen, maar was dat maar het woord dat van toepassing is. Als de kluwen uitgerold was, dan zou er wellicht een eind gekomen zijn aan de verwarring en narigheid.

In het liedje ‘Imagine’ van de Beatles, op een tekst van John Lennon, wordt gevraagd je eens voor te stellen hoe de wereld er aan toe zou zijn als er geen godsdienst zou bestaan.

Duidelijk is in elk geval, als we naar de hedendaagse menselijke warboel kijken, dat de verschillende godsdiensten weinig van hun ogenschijnlijke doelstellingen lijken te kunnen bereiken. Als we alleen naar de twee grote spelers kijken, het christendom en de islam, dan kunnen we toch met alle reden zeggen dat de wereld met hun gezamenlijke pogingen het mensdom voor te houden wat goed is en wat slecht er in de dertienhonderd jaar van simultane existentie op deze Aarde niets mee is opgeschoten, integendeel. Veel meer oorlog, moord, vervolging, kortom menselijk leed waren en zijn het bewijsbare gevolg van de bemoeienissen van deze grootste moraalkampioenen.

Schrijnende voorbeelden te over. Vandaag, eerste kerstdag op Tv in het programma Erica op reis van oud zwemkampioene en VVD kamerlid Erica Terpstra. Een kleine Canadese indianenstam – het waren ooit circa tweeduizend mensen die gelukkig enkele duizenden jaren een prachtig respectvol leven met de natuur leefden – vielen tot hun grote schade in het midden van de vorige eeuw plotseling onder de koesterende belangstelling van de inmiddels al in het hele continent van de blanke – en niet te vergeten uit alle streken van de wereld geïmporteerde bevolking. In de eerste jaren stierf negentig procent van deze oorspronkelijk daar thuishorende groep aan de meest eenvoudige – maar voor hen onbekende infectieziekten. Vervolgens zag de katholieke kerk het als haar heilige taak het ware geloof er bij deze mensen in te rammen. Kinderen werden in internaten opgesloten en gedwongen naar de kerk te gaan en vooral ook gedwongen Engels te spreken. De eigen taal spreken was ten strengste verboden. Er stonden zware straffen op. Gevolg was een snelle verwijdering tussen de ouders en de kinderen vanwege deze kunstmatig opgeworpen taalbarrière. En Erica maar roepen hoe mooi het daar allemaal was en hoe fantastisch je er de beren kon observeren. Tussendoor waren er de verhalen van de paar nog levende indianen die haar rondleidden, waarvan er een vertelde dat hij bij de paters op school met een blokje in de mond moest lopen als hij het had gewaagd zijn eigen taal te spreken.

Erica vroeg aan een van deze mannen waarom ze niet kwaad waren geworden en de indringers hadden verjaagd. De man antwoordde dat er wel degelijk iemand van hen boos geworden was en een van de heerszuchtige geestelijken had neergeschoten. Maar het slachtoffer had het overleefd, waaruit de conclusie getrokken was dat kwaad worden geen zin had. Op eerste kerstdag 2018 en illustreerde dit programma wat mij betreft op schrijnende wijze hoe vernietigend en respectloos elke poging om geloof te verbreiden is.

In de zeventiger jaren van de vorige eeuw was een boek van de psychiater Thomas Harris een poos lang zeer in de belangstelling. Waar het over ging? Een gelukkig niet heel ingewikkeld standpunt dat de schrijver verdedigde. De titel: “Ik ben oké, jij bent oké” was – en is misschien wel de enig hebbelijke houding die wij tegenover elkaar kunnen hebben. Bij een toestand die te omschrijven is als “Ik ben oké, jij bent niet oké”, treffen we een bonte verzameling aan van misdadigers tot fanatieke wereldverbeteraars die altijd bezig zijn hun eigen opvattingen door de strot van anderen te duwen. Eigenlijk kun je van te voren met je ogen dicht vaststellen dat het in de eerste plaats niet goed is en dat het in de tweede plaats daarom ook gedoemd is te mislukken, waarbij veel schade wordt aangericht.

En – ja, ik vind het eigenlijk een beetje vervelend om het elke keer maar weer te zeggen, maar de neiging om anderen naar de eigen overtuiging te willen overhalen komt helaas het meest voor bij godsdienstige mensen en met name bij de leidende figuren in die bewegingen.

Bedenk nou toch eens even hoe ondenkbaar dom en vooral onverantwoord het is pogingen te doen mensen over te halen om onbewijsbare dingen aan te nemen. Door eeuwen van menselijke ontwikkeling heen werd er van het hoe en waarom van het ontstaan van alles wat bestaat en meer volstrekt niets begrepen. En in plaats van te zeggen: ik snap er nog helemaal niets van, we moeten toch blijven proberen erachter te komen, verzonnen ze de hogere macht. Daardoor was alles geschapen, dachten ze… nee, denken ze nog steeds.

Ik noem dat de luie manier. Alles wat ik niet snap dat komt natuurlijk door God, roep ik dan de ogen in adoratie ten hemel slaand en vol trots en devotie roepend dat ik geloof.

Handig toch? ‘Ik geloof’ schuif ik ertussen als ik iets niet snap. Lekker gemakkelijk. Dan hoef ik er ook niet meer over na te denken. Zo geloven bijbelbelters steevast dat de Aarde zesduizend jaar oud is en op één dag geschapen. Wetenschappelijke bewijzen kloppen niet met de Bijbel, zeggen ze. Ook geloven ze dat inenten tegen gevaarlijke ziekten het werk van de duivel is en dat je moet berusten in het kennelijke feit dat je kind door polio levenslang gehandicapt is. God weet het best wat goed voor je is, zeggen ze. Ze halen er dan de bereidheid van Bijbelse Abraham bij die moest bewijzen dat hij zo kritiekloos geloofde en gehoorzaamde dat hij gerust zijn oudste kind als brandoffer zou hebben neergelegd. In wat voor soort goddelijke hufter geloof je dan als je bereid bent je eigen kind te offeren.

Trouwens, welke zwakzinnige goddelijke hufter verlangt er dan tegenwoordig dat je zelfmoordaanslagen moet plegen en dat je daarvoor dan beloond wordt met tweeënzeventig kritiekloze maagden. Vermoeiend trouwens.

Kort en goed: geloven leidt ertoe dat er over een aantal vragen niet meer wordt nagedacht. Daar zijn dogma’s voor die je voor waar aanneemt. Niet nadenken leidt echter doorgaans tot fouten en de geschiedenis laat zien dat het merendeel van die fouten onherstelbaar is.

Ach, voor ik het vergeet, nog even terug naar Erica die opmerkte dat het daar zo mooi was. Het is waar Erica, het was daar inderdaad mooi met de nadruk op was.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.