Een wonderlijk gedicht

Een wonderlijk gedicht.

Volgens mij was het geschreven door de Nederlandse dichter Lucebert. Hij schreef het allereenvoudigste sonnet dat ik ooit gelezen heb. Ik schrijf nu trouwens wel dat het van Lucebert is, maar misschien was het wel iemand anders. Hoe dan ook, ik leen dit gedicht even omdat ik het kan gebruiken bij wat ik vertellen wil.

Sonnet (gedicht dat bestaat uit twee keer vier en twee keer drie regels)

Ik        (de belangrijkste mens in mijn leven)                                                                      Mij      (zoals ik hem tegenover anderen vaak noem)                                                          Mij      (inderdaad, wat ik daarnet al zei)                                                                              Ik        (de eeuwige numero UNO, of niet soms)

Mij      (daar begin ik vaak over als je bij voorbeeld vraagt; ‘hoe gaat het’)                        Ik        (ik moet daar zelf ontzettend vaak aan denken)                                                      Ik        (maar eigenlijk zit ik daarin ook opgesloten.)                                                            Mij      (daar vroeg je zojuist toch naar?)

Wij      (dit is ik en iedereen die thans bij mij hoort)                                                            Ons     (dit is wat wij samen hebben)                                                                                  Wij      (best wel een veilig gevoel, toch?)

Ons     (dat is wat wij samen natuurlijk goed in de gaten moeten houden)                        Wij      (ja, wie anders?)                                                                                                      Ons     (niet van jullie, dus.)

Alleen de eerste woorden op elke regel zijn van de dichter, Maar ik vind het een zo leuk gedicht dat ik er bij elk woord iets tussen haakjes achter bedenk. Dat kan misschien op veel manieren anders gedaan worden. Probeer het maar, zou ik zeggen. Waar het mij om gaat is dat ik in mijn bijschrift bij regel één lekker heb kunnen zeggen wat ik echt meen. Dat ik dat vind kun je natuurlijk ook in die andere bijschriften lezen.

Tamelijk lang geleden kwam ik eens in de praktijk van een Indiase Ajurvedische genezer. Het eerste wat hij mij vroeg was: ‘Wie is de belangrijkste mens in jouw leven?’  ‘Mijn vader,’ dacht ik, zei ik ook.                                                                                          ‘Dat is een fout antwoord,’ zei hij.                                                                                        ‘Mijn moeder dan?’ probeerde ik voorzichtig, maar dat was ook fout.                                Nu heb ik ook nog een zusje, maar ik dacht: als mijn vader en moeder het niet zijn dan is de kans dat zij het is waarschijnlijk weer een stuk kleiner.                                              Nee, ik was het zelf. Ik ben de belangrijkste mens in mijn leven.

Het kwam echt als een soort openbaring. Na eeuwen van christelijke traditie waarin de doctrine geldt dat je liefde voor je naaste groter dient te zijn dan die voor je zelf, want andersom heet immers egoïstisch, kreeg ik het zelf niet verzonnen. Die Indiase man legde me echter in simpele woorden uit dat het streven naar naastenliefde een goede zaak is, want anders wordt het snel een nog grotere rotzooi op de wereld dan het nu al is. Hij maakte echter duidelijk dat mijn leven slechts kan bestaan als ik er ben. Zonder mij bestaat mijn leven niet. Dientengevolge moet ik wel de belangrijkste mens in mijn leven zijn. De uitleg van de man was onweerlegbaar, maar toch wringt een dergelijke opvatting in ons. Het is namelijk niet wat we geleerd hebben. En of we nu kerkelijk gelovig zijn of niet, de christelijke traditie heeft ons geleerd dat het pas goed met ons kan komen als we bereid zijn ons zelf op te offeren en de eerste plaats aan het een of andere hogere principe – of als het niet anders kan aan andere mensen te laten.

Deze opvatting, waarmee onze hele samenleving van oudsher is doordesemd heeft ons echter door de eeuwen heen niet gelukkiger gemaakt. Bovendien klopt hij niet met menselijke wetten en voorschriften zoals die uit onze christelijke historische bronnen letterlijk tot ons gekomen zijn. Wij werken met halve wetten. Ter ontwikkeling van diep doorvoelde gevoelens van schuld en niets waardigheid, waarmee je de volgelingen natuurlijk goed in de hand kunt houden, werd het gebod: Gij zult uw naaste liefhebben gelijk u zelf gehalveerd: Gij zult uw naaste liefhebben.

Door een kenner van het Hebreeuws, de taal waarin veruit de meeste Bijbelteksten tot ons gekomen zijn heb ik me eens laten uitleggen dat in het Hebreeuws geen klinkers worden geschreven, zodat de betekenis van geschriften vaak onderhevig was – en eigenlijk nog is – aan deskundige interpretatie. Als gevolg van de manier waarop geschreven wordt, zo vertelde mijn informant, wordt “gij zult” en “gij kunt” hetzelfde geschreven.

Ja, ja, ik hoor het je denken: met welk soort tekstuele muggenzifterij ben je nou eigenlijk bezig. Wacht nou maar even, want dit is tamelijk belangrijk. Ik ga het zelfde zinnetje twee keer schrijven:

  • Gij zult uw naaste liefhebben gelijk u zelf.
  • Gij kunt uw naaste liefhebben gelijk u zelf.

Ja, kijk maar eens goed. Die tweede zin vertelt een totaal ander verhaal dan die eerste. Die tweede zin is in overeenstemming met een opvatting die de filosoof Thales van Milete vijfhonderd jaar voor Christus al schreef namelijk: De mens is de maat van alle dingen, Hetgeen erop neerkomt dat het 2e zinnetje: Gij kunt uw naaste liefhebben gelijk u zelf de enig juiste vertaling moet zijn.

Waar dit simpelweg op neerkomt is dat de mate waarin jij en ik van iets of iemand kunnen houden op zijn best net zo groot is als de mate waarin we van onszelf houden. De wat mij betreft troostrijke waarheid is dus: Je kunt alleen liefhebben als je je zelf kunt liefhebben.

Een fantastische consequentie van deze niet te weerleggen logica is dat je geen enkel schuldgevoel behoeft te hebben als je jezelf de meest fantastische dingen gunt en dat het waarschijnlijk nog mooier wordt als je iedereen gunt wat je jezelf gunt en daar ook je best voor doet. Nee, niet eerst de ander. Van jezelf houden is basisvoorwaarde voor een mooi en bevredigend leven.

Goed laat me dit even kort en kernachtig samenvatten, zoals ik dat vaak aan het eind van een blog doe:

  • Probeer meer van anderen te houden dan van jezelf. Gevolg: je ligt op ramkoers met een leven vol teleurstelling. Het lukt niet, je wordt niet begrepen, je voelt je levenslang schuldig en ontoereikend.
  • Probeer bij elke gelegenheid vooral uitsluitend van jezelf te houden. Dat lukt! Je zult slecht verdragen worden door de mensen om je heen. Ze vinden je een vervelende en zo mogelijk zelfs schadelijke egoïst en je zult op den duur vereenzamen of terecht komen in een positie waarin je elke vorm van schijnbare genegenheid moet kopen.
  • Probeer de enige succesformule: houd volledig en onvoorwaardelijk van jezelf, zodat je van alles en iedereen om je heen evenveel kunt houden. Je geeft en gunt anderen wat je jezelf geeft en gunt. Je zult veel mensen ontmoeten die om je geven. Je zult anderen waarderen en gewaardeerd worden. Je zult nooit eenzaam zijn.

O ja, dat zou ik bijna vergeten. Ik heb eigenlijk niets met godsdienst, maar wel met mensen. Ik houd me dan ook liever bezig met weten wat logisch is dan met geloven. Ervaring is tenslotte de beste leermeester. Wat mij betreft klopt het onderstaande zinnetje dan ook.

Voor wat ik hierboven schrijf hoeft je niet rijk te zijn, hoewel je op den duur wel dat gevoel krijgt.

Leuk toch, wat je allemaal met zo’n gedicht kunt doen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.